تاريخ غرناطه را تا سقوط آن و سپس تاريخ اندلس مغلوب و شهادت اندوهبار آن را به نام « پايان اندلس و تاريخ عربهاى مسيحى شده » در يك جلد به رشتهء تحرير درآورم . دوره‌اى است ميان ملوك الطوايف و دوران پايانى اندلس به نام عصر مرابطين و موحدين كه صد و پنجاه سال از تاريخ آن روزگار را دربرمىگيرد . بدون تدوين تاريخ اين دوره ، تاريخ اندلس چونان حلقه‌اى از هم گسسته بود و اكنون شادمانم كه به يارى خداوند اين مهم را نيز به انجام رسانيده‌ام و توانسته‌ام پس از سالها تحمل دشواريها و جديت و تلاشى پيگير و جستجو و كاوش مستمر در مادريد و اسكوريال و رباط و فاس و قاهره و لندن و آكسفورد و واتيكان ، تاريخ عصر مرابطين و موحدين در اندلس و مغرب را نيز بنويسم . در ضمن كار علاوه بر تحقيق و تجسس در متون و اسناد ، مكانهاى جغرافيايى را عملا مورد بررسى قرار داده‌ام و از نزديك با وضع آنها آشنا شده‌ام . براى حصول اين مقصود و ديدن همهء شهرهاى مهم و پايتختهاى تاريخى مغرب ، به منطقه جبال اطلس و شهر تينملل ، « مكهء » مهدى بن تومرت ، سفر كرده‌ام و راهى را كه لشكرهاى مرابطين و موحدين پيموده بودند ، تا به شبه جزيرهء اسپانيا بروند ، من نيز طى كرده‌ام و جايهايى را كه در دو طرف تنگهء جبل طارق محل آمد و شد آنان بوده است مشاهده كرده‌ام . اما در اندلس پايتخت يا شهرى نيست كه در آن حادثه‌اى رخ داده باشد و من آن را نديده باشم . همه آثار باستانى باقى مانده از اندلس كهن را زير پى سپرده‌ام . مخصوصا رزمگاههاى بزرگ را كه در آنجايها ميان موحدين و اسپانياى مسيحى نبردهايى درگرفته است در شنترين و شلب و الارك و عقاب را از نزديك ديده‌ام و روزها در مطالعهء اين نبرد عظيم - نبرد الارك و العقاب - صرف وقت كرده‌ام و در يك سفر مخصوص همهء دشت الارك و مكان قديم قلعه رباح را دور زدم . سپس آهنگ جبال سييرا مورنا كه ميان اندلس و قشتاله فاصله است نمودم و از آن فرا رفتم ، گردنه‌ها و قله‌ها را زير پى سپردم ، آنگاه به موضع جنگ عقاب ، جنگى كه سپاه موحدين در آن شكست خورد ، و به فروپاشيدن دولت موحدين انجاميد ، و پس